بروز ناباروری با استرس | دکتر آرزو سعیدی متخصص زنان بجنورد
شکی نیست که ناباروری باعث ایجاد استرس میشود. اما اینکه آیا استرس میتواند به خودی خود باعث ناباروری شود، همچنان محل بحث است. مطالعات نشان میدهند که استرس بر هورمونهای تولید مثل تأثیر دارد و ممکن است زمان بارداری را افزایش دهد، اما هنوز هیچکس بهطور قاطع نشان نداده که استرس به تنهایی میتواند باعث ناباروری شود.
چه در حال شروع فرآیند بارداری باشید و چه در میانه درمانهای باروری، به یاد داشته باشید که “تلاش بیش از حد” به خودی خود منجر به مشکلات باروری نخواهد شد و استرس شما در حین بارداری نمیتواند مانع بارداری شود. با این حال، مهم است که به احساسات خود توجه کنید، از خود مراقبت کنید و از دوستان و اطرافیانی که شما را درک میکنند، حمایت بگیرید.
تحقیقات در زمینه استرس و ناباروری از اهمیت و جنجالی بالایی برخوردار است. هر بار که یک مطالعه جدید درباره تأثیر استرس بر باروری منتشر میشود، ممکن است عناوینی را مشاهده کنید که بهطور قاطع ادعا میکنند استرس دلیل اصلی ناتوانی در بارداری است، حتی اگر نتایج مطالعه بهطور مستقیم این ادعا را تأیید نکند.
بسیاری از زوجهایی که با چالشهای باروری مواجه هستند، نسبت به تأثیر استرس بر وضعیت خود نگرانند. ناباروری به خودی خود میتواند باعث ایجاد اضطراب و ناراحتی عاطفی شود. آیا استرس ممکن است وضعیت شما را بدتر کند؟ متخصصان ناباروری همچنین به دنبال فهم ارتباط میان استرس و باروری هستند. آیا ممکن است در مواردی که دلیل ناباروری نامشخص است یا درمانها به دلایلی غیرقابل توضیح ناکام میمانند، استرس کلید گمشده باشد؟
پاسخ به این سوالات پیچیده است. هنوز بهطور کامل نمیدانیم استرس چه تأثیری بر ناباروری دارد. تنها به این دلیل که نمیتوان با استفاده از روشهایی همچون «آرامش» مشکلات باروری را حل کرد، بهمعنای بیضرر بودن استرس نیست. لازم است به تحقیقات انجامشده در این زمینه توجه کنیم و جنبههای مختلف این موضوع چالش برانگیز را بررسی کنیم .
همراه ما باشید با مطالب آموزنده و خواندنی دکتر آرزو سعیدی متخصص زنان بجنورد :
- ۱۱ علل درد شکم و ترشحات واژن در زمان پریودی
- متخصص زنان بجنورد دکتر آرزو سعیدی
- چطور بفهمیم دچار سندروم تخمدان پلی کیستیک شدیم ؟
- خانم یزدانی و رضایت از زایمان سزارین
- خانم یوسفی و رضایت از زایمان طبیعی | متخصص زنان بجنورد
تأثیر استرس بر باروری
مهم است که در اینجا بررسی کنیم استرس چگونه میتواند بر باروری تأثیر بگذارد. محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA) نقش کلیدی در این رابطه دارد. وقتی بدن شما استرس را حس میکند، هیپوتالاموس به هیپوفیز سیگنال می فرستد تا هورمون استرس، یعنی کورتیزول، را آزاد کند. در مقادیر معقول، کورتیزول مفید است، اما اگر بهطور مداوم در سطح بالایی باقی بماند، می تواند آسیبزننده باشد.
هیپوتالاموس و هیپوفیز نه تنها هورمونهای استرس را تنظیم میکنند بلکه مسئول تنظیم سیگنالهای هورمونی تولید مثل نیز هستند. اگر محور HPA در حال مقابله با استرس باشد، این میتواند بر تولید هورمونهای تولید مثل تأثیر بگذارد.
آیا استرس میتواند باعث ناباروری شود؟
برخی از مطالعات ارتباط بین استرس و ناباروری را نشان دادهاند. مطالعهای در انگلستان با ۲۵۰ زن انجام شد که سعی در بارداری طبیعی داشتند. آنها در طول چرخه قاعدگی خود، نمونههای بزاق را برای اندازهگیری سطح آلفا آمیلاز و کورتیزول تهیه کردند.
نتایج نشان داد که زنان با غلظت بالای آلفا آمیلاز در مقایسه با زنان با سطح پایینتر این هورمون، شانس بارداری بیشتری دارند. با این حال، زنانی که سطح بالای کورتیزول دارند نیز احتمال بیشتری برای بارداری داشتند، که این مسئله نشاندهنده نامشخص بودن ارتباط است.
مطالعه دیگری در میشیگان و تگزاس نیز به بررسی ارتباط هورمونهای آلفا آمیلاز و کورتیزول با زمان بارداری پرداخت. نتایج نشان داد که زنانی با بالاترین میزان آلفا آمیلاز ۲۹ درصد کاهش در باروری کلی داشتند. همچنین، استرسهای اقتصادی نیز میتوانند تأثیر منفی بر باروری داشته باشند؛ مطالعات نشان دادهاند که زنانی که با مشکلات اقتصادی مواجه هستند، ذخایر تخمدان کمتری دارند.
ناباروری مردان
ناباروری مردان نیز ممکن است تحت تأثیر استرس قرار گیرد. یک متاآنالیز که شامل ۵۷ مطالعه و تقریباً ۳۰۰.۰۰۰ مرد بود، نشان داد که استرس روانی میتواند غلظت اسپرم، تحرک آن و درصد اسپرمهای طبیعی را کاهش دهد. با این حال، این مطالعه به بررسی تأثیر زمان استرس بر بارداری شریک زن پرداخته نشده است.
تحقیق دیگری نشان داد که تجربه دو واقعه استرسزا در زندگی، احتمال کاهش نتایج تجزیه و تحلیل اسپرم یک مرد را زیر سطح طبیعی که توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) تعیین شده، افزایش میدهد.
مطالعات دیگری نیز نشان میدهند که وقتی مردان دچار استرس روانی هستند، سطح تستوسترون آنها کاهش مییابد. با این حال، درک اینکه آیا کاهش تستوسترون منجر به حساسیت بیشتر به حوادث استرسزا میشود یا برعکس، موضوع پیچیدهای است.
برخی از تحقیقات ارتباطی بین استرس و کاهش باروری پیدا نکردهاند. یک مطالعه که در انگلستان انجام شد، تقریباً ۳۴۰ زن را به مدت شش ماه زیر نظر داشت.
در این مطالعه، برای هر چرخه، زنان نشانگرهای استرس را اندازهگیری کردند و پرسشنامههایی برای ارزیابی میزان استرس تکمیل کردند. این مطالعه همچنین عواملی مانند سن زنان، سیگار کشیدن، میزان مصرف کافئین و تعداد دفعات رابطه جنسی را کنترل کرد، اما هیچ ارتباطی بین میزان استرس، اضطراب یا افسردگی و زمان بارداری پیدا نکرد.
در یک تحقیق جداگانه، محققان بررسی کردند که آیا استرس بر موفقیت درمان لقاح آزمایشگاهی (IVF) تأثیر منفی دارد. این مطالعه شامل بیش از ۲۰۰ زن بود که اولین چرخه IVF خود را آغاز کردند. سطح استرس آنها از طریق مصاحبه و پرسشنامههایی که قبل از درمان و در ۴، ۱۰ و ۱۸ ماه بعد انجام شد، ارزیابی گردید. زنانی که قبل از شروع درمان IVF دچار افسردگی یا اضطراب بودند، بیشتر از زنانی که نمرههای بالایی از این دو نداشتند، دچار شکست IVF شدند. این مطالعه نشان داد که شکست IVF منجر به پریشانی روانی قابل توجهی میشود.
محققان این مطالعه توصیه کردند که توجه به مراقبت از خود و مداخلات روانشناختی به جای تمرکز صرف بر کاهش استرس، میتواند به بیماران کمک کند تا با شکست درمانی بهتر کنار بیایند.
خودمراقبتی برای استرس
صرف نظر از اینکه استرس بر باروری تأثیر دارد یا نه، اهمیت دادن به مدیریت استرس همچنان ضروری است. از یک طرف، استرس و اضطراب احساس خوشایندی ندارند و هر اقدامی که به بهبود احساسات کمک کند، ارزشمند است.
علاوه بر این، حتی اگر استرس تأثیر مستقیمی بر احتمال موفقیت IVF نداشته باشد، با احتمال ادامه درمان ارتباط دارد. بیشتر پزشکان معتقدند که باید حداقل شش دوره IVF برای بهترین شانس موفقیت بارداری انجام شود. یکی از مطالعات نشان داد که در کشورهایی که IVF تحت پوشش بیمه درمانی است، میزان انصراف تنها پس از یک چرخه ۴۰ درصد بود و این رقم پس از چهار دوره به ۶۲ درصد افزایش یافت.
علتهای اصلی انصراف بهطور عمده شامل استرس عاطفی و درک ضعیف از روند درمان بوده است. اگر زوجها از نظر روانشناختی به اندازه کافی قوی باشند تا برای یک یا حتی دو چرخه IVF دیگر تلاش کنند، احتمال موفقیت آنها در بارداری نیز افزایش مییابد.