چه عواملی سبب بروز سقط مکرر می‌شوند ؟

سقط مکرر | دکتر آرزو سعیدی

سقط مکرر به معنای از دست دادن جنین قبل از تکامل کامل و پایان بارداری است. این وضعیت به طور خاص از زمان ایجاد تا قبل از هفته بیستم بارداری رخ می‌دهد. زمانی که یک زن باردار بیش از دو بار متوالی جنین خود را از دست می‌دهد، به این وضعیت سقط مکرر یا سقط تکراری گفته می‌شود که نیاز به بررسی و پیگیری بیشتری دارد. آمارها نشان می‌دهند که احتمال سقط مجدد در بارداری‌های بعدی به شرح زیر است :

1. بعد از یک بار سقط، احتمال 24 درصد
2.  بعد از دو بار سقط پی‌درپی، احتمال 30 درصد
3.  بعد از سه بار سقط پی‌درپی، احتمال 35 درصد
4. بعد از چهار بار سقط پی‌درپی، احتمال تقریبی 40 درصد

همراه ما باشید با مطالب آموزنده و خواندنی دکتر آرزو سعیدی متخصص زنان بجنورد :

• چه عواملی سبب بروز عفونت تریکومونیازیس می شود ؟
• قند بارداری باید چند باشد؟
• نکات مهم و کاربردی برای شستشوی واژن
• متخصص زنان بجنورد دکتر آرزو سعیدی
• پیامدهای روانشناختی سرطان سینه و درمان آن

انواع سقط مکرر

سقط مکرر معمولاً به دو گروه زودرس و دیررس تقسیم می‌شود.

• سقط مکرر زودرس

سقط مکرر زودرس یا زودهنگام، که در سه ماهه اول بارداری رخ می‌دهد، عمدتاً به دلیل مشکلات ژنتیکی یا کروموزومی جنین است. تحقیقات نشان می‌دهد که 50 تا 80 درصد سقط‌های خود به خودی به علت ناهنجاری‌های کروموزومی جنین اتفاق می‌افتد. همچنین، مشکلات ساختاری رحم نیز می‌تواند در بروز سقط‌های زودرس نقش ایفا کند.

• سقط مکرر دیررس

از سوی دیگر، سقط مکرر دیررس ممکن است نتیجه ناهنجاری‌های رحمی، مشکلات خودایمنی، ناتوانی دهانه رحم یا زایمان زودرس باشد. در این موارد، عوامل مختلفی می ‌توانند بر سلامت بارداری تأثیر بگذارند و شناخت آن‌ها برای مدیریت بهتر و پیشگیری از سقط‌های بعدی ضروری است.

علت سقط مکرر

سقط مکرر، که به معنای وقوع مکرر سقط جنین در طول بارداری است، یکی از مشکلات جدی برای بسیاری از زوج‌ها محسوب می‌شود. در بسیاری از موارد، علت دقیق سقط مکرر مشخص نیست. با این حال، شناسایی علل ممکن می ‌تواند به جلوگیری از بروز سقط‌های بعدی کمک کند و به کاهش استرس و نگرانی‌های عاطفی والدین منجر شود.

پس از دو سقط جنین متوالی، پزشک شما ممکن است از آزمایش‌های تشخیصی استفاده کند تا بررسی کند آیا علت خاصی برای سقط جنین وجود دارد یا خیر. هدف از این مطالعات، یافتن عامل اصلی سقط جنین است. با این حال، در 50 تا 75 درصد موارد، نتایج آزمایش‌ها نرمال بوده و علت خاصی شناسایی نمی‌ شود. با این حال، برخی از شایع‌ترین علل شناخته شده سقط مکرر به شرح زیر است:

• مشکلات ژنتیکی (جنین یا والدین)

ناهنجاری‌های کروموزومی تصادفی جنین از شایع‌ترین علل سقط مکرر به شمار می‌آید و بین 50 تا 80 درصد از کل موارد سقط در سه ماهه اول را تشکیل می‌دهد. این ناهنجاری‌ها به این معناست که اختلالات کروموزومی در جنین‌های قبلی وجود نداشته و این اختلال برای اولین بار در جنین کنونی رخ داده است. در برخی موارد، ناهنجاری‌های کروموزومی به‌طور مکرر منتقل می‌شوند که می‌تواند منجر به سقط مکرر شود.

اگر دو یا چند سقط متوالی داشته‌اید، شما و همسرتان باید آزمایش کاریوتایپ انجام دهید تا وضعیت کروموزومی خود را بررسی کنید. احتمال یافتن جابه‌جایی کروموزومی در هر یک از والدین تقریباً 4٪ است. در برخی موارد، استفاده از لقاح آزمایشگاهی (IVF) به همراه آزمایش ژنتیکی پیش از انتقال جنین می‌ تواند کمک ‌کننده باشد. انتخاب جنینی که دارای کروموزوم‌های طبیعی است، شانس تولد زنده را افزایش می‌دهد.

• ناهنجاری رحم

حدود 15 درصد از تمامی سقط‌های مکرر ناشی از اختلالات ساختاری در رحم هستند. ناهنجاری‌های رحمی می‌توانند مادرزادی باشند، به‌عنوان مثال رحم دوتایی، رحم جدا شده یا سایر مشکلات ساختاری رایج. همچنین، توده‌هایی مانند فیبروم‌ها یا پولیپ‌ها می‌توانند در هر مکانی از رحم ایجاد شوند و باعث اختلال در خونرسانی به جنین شوند که این امر می‌تواند منجر به سقط جنین شود.

محل برش جراحی در رحم نیز می‌تواند سقط جنین را تسریع کند. با این حال، خوشبختانه اکثر این مشکلات را می‌توان پیش از بارداری با جراحی اصلاح کرد که این امر شانس بارداری سالم را افزایش می‌دهد. ارزیابی مناسب برای شناسایی مشکلات رحمی بسیار مهم است.

• مشکلات هورمونی

مشکلات هورمونی که می‌توانند ناشی از اختلال در عملکرد غدد هیپوفیز، تیروئید، پانکراس و تخمدان‌ها باشند، می‌توانند عاملی برای سقط مکرر جنین باشند. عدم تخمک‌گذاری که در سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) مشاهده می‌شود، می‌تواند منجر به سقط جنین شود، زیرا در این حالت فولیکول بالغ وجود ندارد و پس از تخمک‌گذاری هورمون‌های کافی ترشح نمی‌شود. درمان اولیه برای بیماران مبتلا به LFD استفاده از داروهای القای تخمک‌ گذاری مانند کلومیفن سیترات است.

گاهی مشکلات تیروئید با سقط مکرر جنین و دیگر عوارض بارداری مرتبط است. غده تیروئید در گردن شما هورمون تولید می ‌کند و بیماری تیروئید کنترل‌شده به‌طور کلی باعث سقط جنین نمی ‌شود. با این حال، سطوح بالای هورمون محرک تیروئید (TSH) یا وجود آنتی‌بادی‌های تیروئید (Anti TPO) ممکن است خطر سقط جنین را افزایش دهد. همچنین، اگر غده پانکراس به‌درستی کار نکند، انسولین به میزان کافی تولید نمی ‌شود که این امر می‌تواند منجر به دیابت شود.

اگر دیابت دارید و قند خون به‌درستی مدیریت نمی‌شود، احتمال سقط مکرر افزایش می‌ یابد. اگر دیابت را طبق توصیه‌های پزشک مدیریت کنید، شانس سقط جنین را افزایش نخواهد داد.

پرولاکتین، هورمونی است که در غده هیپوفیز تولید می‌شود و بسیاری از عملکردهای بدن از جمله تخمک ‌گذاری و افزایش سطح پروژسترون را کنترل می ‌کند. اگر سطح پرولاکتین شما بیش از حد یا کم باشد، ممکن است در معرض خطر سقط جنین قرار بگیرید.

• بیماری‌های خودایمنی

سندرم آنتی‌بادی آنتی‌فسفولیپید، نوعی اختلال خودایمنی است که می‌تواند به‌طور غیرمستقیم منجر به لخته شدن خون در رگ‌های تغذیه‌کننده جنین شود. در این شرایط، جنین از مواد مغذی محروم می‌شود و در رحم می‌میرد که در نهایت باعث سقط جنین می‌شود. اگر سه بار یا بیشتر سقط جنین داشته‌اید، می‌توانید آزمایش‌های خونی برای بررسی این مشکل انجام دهید. درمان این بیماری معمولاً با داروهایی مانند آسپرین یا هپارین (ضد انعقاد خون) انجام می‌شود.

اختلالات لخته شدن خون دیگر ممکن است به‌طور مستقیم منجر به سقط مکرر نشود، اما بیمارانی که سابقه شخصی یا خانوادگی لخته شدن خون (مانند لخته شدن در اندام‌ها یا ریه‌ها) دارند، باید آزمایش‌هایی برای بررسی اختلالات لخته شدن خون انجام دهند. این موضوع پیچیده است و تشخیص مناسب باید توسط متخصص صورت گیرد.

• مشکلات جفت

جفت عضوی است که به رشد و تکامل کودک کمک می‌ کند و به دیواره رحم متصل است و از طریق بند ناف به جنین متصل می ‌شود. مشکلات جفت می ‌تواند در هر مرحله از بارداری رخ دهد و ممکن است منجر به سقط جنین و مرده‌زایی شود.

• نارسایی دهانه رحم

نارسایی دهانه رحم به وضعیتی اطلاق می‌شود که دهانه رحم پیش از موعد باز می ‌شود و می ‌تواند باعث سقط دیررس یا زایمان زودرس شود. دهانه رحم ورودی رحم است و برای زایمان باید باز شود تا نوزاد خارج شود.

• مشکلات مربوط به پوشش رحم (آندومتر)

برای بارداری موفق، جنین باید به لایه داخلی رحم (لانه‌گزینی) بچسبد. پوشش رحم باید در زمان مناسب آماده باشد. پس از اتصال جنین، لایه داخلی رحم باید تغییر کند تا جفت به‌درستی رشد کند. این تغییرات به تعادل هورمون‌ها و سلول‌های لایه داخلی رحم بستگی دارد. گاهی این تعادل می‌تواند از چرخه‌ای به چرخه دیگر تغییر کند و در صورتی که تعادل در زمان مناسب وجود نداشته باشد، ممکن است مشکلات باروری یا سقط جنین بروز کند.

• فاکتورهای محیطی

قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص، داروها، اشعه ایکس و غیره نیز می‌تواند خطر سقط جنین را افزایش دهد. برخی از این عوامل مربوط به محیط کار هستند، در حالی که برخی دیگر به سبک زندگی مربوط می‌شوند. استفاده بیش از حد از الکل، کافئین و سیگار (دود دست اول و دوم) می‌تواند بر نتایج بارداری تأثیر بگذارد. همچنین، چاقی نیز با افزایش خطر سقط جنین همراه است.