موقعیت جفت در بارداری به چه صورت است؟ | دکتر آرزو سعیدی
جفت به عنوان یک رابط حیاتی بین مادر و جنین عمل می کند و ارتباط خونی بین آنها را از طریق خود برقرار میسازد. این ساختار مهم، اکسیژن و مواد مغذی لازم برای رشد جنین را فراهم می کند و به نوعی نقش روده را برای جنین ایفا می کند. به همین دلیل، ادامه حیات جنین به وجود و عملکرد صحیح جفت وابسته است. جفت می تواند در موقعیتهای مختلفی قرار گیرد و این موضوع ممکن است شرایط خاصی را برای مادران باردار ایجاد کند.
جفت یک عضو پیچیده و حیاتی است که از تخمک لقاحیافته به وجود میآید. پس از لقاح، جفت به دیواره رحم متصل میشود و از طریق بند ناف به جنین متصل میگردد. این عضو مهم اکسیژن و مواد مغذی را به جنین منتقل کرده و مواد زائد مانند دیاکسید کربن را از خون جنین خارج میکند.
رشد و سلامت جنین به موقعیت و کیفیت جفت بستگی دارد و این عضو نقش کلیدی در سلامت باروری ایفا مینماید. حدود ۱۰ هفته پس از لقاح، جفت به طور کامل تشکیل میشود و قطر آن به حدود ۲۰ سانتیمتر و ضخامت آن به ۲.۵ سانتیمتر میرسد. در این مرحله، وزن جفت حدود یک ششم وزن جنین است.
مهم است بدانید که برخی از داروها ممکن است از طریق جفت به جنین منتقل شوند، به همین دلیل پزشکان معمولاً توصیه می کنند که مصرف هیچ دارویی در دوران بارداری انجام نشود مگر با تجویز پزشک.
همراه ما باشید با مطالب آموزنده و خواندنی دکتر آرزو سعیدی متخصص زنان بجنورد :
- پیامدهای روانشناختی سرطان سینه و درمان آن
- سندرم تخمدان پلی کیستیک و راهکارهایی برای بارداری سریع
- متخصص زنان بجنورد دکتر آرزو سعیدی
- خروج کیست بزرگ تخمدان چپ با چسبندگی های فراوان
- اضافه وزن در بارداری و عوارضی که در پی دارد ؟
انواع موقعیت قرارگیری جفت در بارداری
موقعیت جفت در دوران بارداری معمولاً از هفته دوازدهم تا بیستم از طریق سونوگرافی تعیین میشود. در بسیاری از موارد، جفت در قسمت بالای رحم قرار دارد، اما ممکن است در موقعیتهای مختلف دیگری نیز قرار گیرد. این موقعیتها عبارتند از:
- جفت خلفی Placenta Posterior) ):زمانی که جفت در دیواره پشتی رحم قرار میگیرد.
- جفت قدامی Placenta Anterior) ):جفت در قسمت جلوی رحم واقع شده است.
- جفت فوندال (Placenta Fondal) :در این حالت، جفت در بالاترین قسمت رحم لانهگزینی می کند.
- جفت جانبی Placenta Lateral) ):در این وضعیت، جفت در سمت چپ یا راست رحم قرار میگیرد.
- جفت پایین Placenta Low-lying) ):این جفت که به جفت سرراهی نیز معروف است، در پایین ترین قسمت دهانه رحم قرار دارد و ممکن است دهانه رحم را بپوشاند.
اهمیت موقعیت جفت در دوران بارداری
جریان خون در تمام قسمتهای رحم به یک میزان نمیباشد، بنابراین هنگامی که جفت در قسمتهای مختلف رحم قرار میگیرد، میزان جریانی که دریافت میکند متفاوت خواهد بود. مکانهای طبیعی برای قرارگیری جفت شامل قسمتهای بالایی، پشتی، قدامی و جانبی رحم است.
زمانی که جفت در این نقاط قرار گیرد، احتمال بروز عوارضی مانند خونریزی کاهش مییابد. اما اگر جفت در قسمت انتهایی رحم قرار گیرد، میتواند عوارضی را در دوران بارداری به همراه داشته باشد. جفتی که در انتهای دهانه رحم قرار دارد و دهانه رحم را میپوشاند، تحت عنوان جفت سرراهی شناخته میشود.
جفت در بالای رحم
همانطور که اشاره شد، جفتها معمولاً در این وضعیت قرار دارند. تحقیقات نشان دادهاند که بین پاره شدن کیسه آب پیش از هفته سی و هفتم بارداری و قرار گرفتن جفت در این موقعیت ارتباط وجود دارد.
جفت قدامی
جفت قدامی به جفتی اطلاق میشود که در قسمت جلوی رحم قرار دارد. قرارگیری جفت در این موقعیت معمولاً تأثیر منفی بر دوران بارداری یا زمان تولد ندارد، اما ممکن است برخی شرایط زیر را ایجاد کند:
- کاهش حس حرکات جنین: به دلیل قرارگیری جفت در قسمت جلوی شکم، مادر ممکن است به سختی حرکات جنین را حس کند و معمولاً فقط در ماههای آخر بارداری قادر به تشخیص حرکات جنین خواهد بود.
- احتمال تغییر موقعیت نوزاد: احتمال دارد ستون فقرات نوزاد به سمت ستون فقرات مادر متمایل شود. این وضعیت میتواند زمان زایمان را طولانیتر کرده و میزان درد در هنگام زایمان طبیعی را افزایش دهد و در برخی موارد نیاز به زایمان سزارین باشد. (معمولاً زمانی که موعد زایمان فرا میرسد، جنین با چرخش خود در موقعیت مناسب قرار میگیرد.)
- سختی در انجام برخی آزمایشها: آزمایشهایی مانند آمنتیوسنتز ممکن است زمانی که جفت در این موقعیت قرار دارد، دشوارتر شوند.
جفت پشتی
قرارگیری جفت در قسمت پشت رحم به مادر این امکان را میدهد که خیلی زود حرکات جنین را حس کند و جنین در بهترین وضعیت برای تولد قرار بگیرد. با این حال، در برخی موارد ممکن است جریان خون در قسمت پشت رحم کمتر باشد که این امر احتمال زایمان زودرس را افزایش میدهد.
جفت جانبی
زمانی که جفت در یکی از طرفین رحم (چپ یا راست) قرار گیرد، تنها از یک یا دو رگ خونی رحم یا تخمدان میتواند خون دریافت کند. این وضعیت منجر به کاهش میزان خونرسانی از رگهای طرف دیگر رحم میشود که در نهایت میتواند خطر بروز پرهاکلامپسی را افزایش دهد.
علیرغم این، قرارگیری جفت در موقعیت جانبی تأثیری بر روند زایمان ندارد. با این حال، تحقیقات نشان میدهد که در چنین حالتی، احتمال بریچ شدن جنین (قرارگیری جنین به صورت سر پایین) و سخت تر شدن مراحل زایمان افزایش می یابد.
جفت سر راهی
بر اساس آمار، از هر ۲۰۰ بارداری، در یک مورد ممکن است جفت در پایین ترین قسمت رحم قرار گیرد. این نوع جفت معمولاً با خونریزیهای اولیه در دوران بارداری یا از طریق سونوگرافی تشخیص داده میشود. عواملی که می توانند احتمال جفت سر راهی را افزایش دهند، عبارتند از:
- بارداریهای چندقلویی (دو قلو، سه قلو و…)
- سن بالای مادر (بیش از ۳۵ سال)
- وجود جفت سر راهی در زایمانهای قبلی
- زایمان به روش سزارین در بارداریهای قبلی
- استعمال سیگار در دوران بارداری
زمانی که جفت به طور کامل دهانه رحم را پوشش دهد، زایمان به روش واژینال به شدت خطرناک خواهد بود و نیاز به انجام زایمان سزارین وجود دارد. در صورت تشخیص جفت سر راهی، پزشک در هفته سی و دوم بارداری با انجام سونوگرافی، میزان خطر زایمان طبیعی را ارزیابی خواهد کرد و در صورت لزوم، برنامهریزی برای زایمان سزارین انجام میشود.
زنان بارداری که دارای جفت سر راهی هستند، باید از هفته سی و چهارم بارداری به استراحت در منزل بپردازند و در صورت بروز هرگونه خونریزی، فوراً به بیمارستان مراجعه کنند.
تشخیص موقعیت جفت در بارداری
برای تعیین موقعیت جفت، انجام سونوگرافی ضروری است. پس از بررسی نتایج سونوگرافی، پزشک متخصص زنان و زایمان شما را از موقعیت جفت و مناسب بودن آن مطلع خواهد کرد. بررسی موقعیت جفت یکی از مهمترین مراحل ارزیابی سونوگرافی در زنان باردار است، چرا که رشد مطلوب جنین به شدت به وضعیت جفت وابسته است. بسیاری از عوارض دوران بارداری، بهویژه در سه ماه دوم و سوم، به مشکلات مربوط به موقعیت جفت در رحم مرتبط هستند.